Neeltje Walgien roept managers en bestuurders in de media op: ‘Geef meer zeggenschap aan jonge journalisten’

Niet om het een of ander, maar Trouw (DPG Media) heeft vorig jaar De Meezitter geïntroduceerd, een ‘goed-nieuws’-nieuwsbrief met een informele tone of voice die naar mijn idee wel degelijk (ook) gemarket is voor jongeren. Verder werkt deze krant ook met startende journalisten en daarmee zie je dat de inhoud ook interessanter wordt voor jonge mensen.

Wellicht is Trouw gewoon een makkelijk doelwit voor dit soort kritiek; ook ik had een beeld van een vrij stoffige, degelijke, behoudende krant toen ik er als 26-jarige kwam te werken. Maar niks was minder waar! Ik voelde me gehoord, gerespecteerd, en zelfs gewaardeerd om mijn perspectieven als jong persoon.

Ik maak me zelf meer zorgen om de ontwikkelingen bij de NPO, of misschien moet ik zeggen: het gebrek eraan. Er is een handjevol redacties die echt durven te innoveren, maar het is mondjesmaat, en veel van hetzelfde - pas als een concept zich bewijst volgt de rest met een eigen variant.

De tijd staat stil in Hilversum. Lineair heeft nog altijd het meeste aanzien (en de grootste budgetten), online is bijzaak, een ‘nice to have’ in plaats van een ‘need to have’. We blijven hangen in het idee van online als zoiets waar we nog ‘wat mee moeten’, in plaats van een cruciaal onderdeel van ons bestaansrecht. Input van jonge collega’s over de toekomst van de journalistiek wordt vaak weggewuifd, laat staan dat er actief naar gevraagd wordt. Als ik zo vrij mag zijn, denk ik dat daardoor een hele hoop potentie onbenut blijft.

Input van jonge collega’s over de toekomst van de journalistiek wordt vaak weggewuifd, laat staan dat er actief naar gevraagd wordt

Ergens begrijp ik het. De journalistiek doet al zo’n honderd jaar hetzelfde, en het werkte, het werkte als een trein. Senioriteit en ervaring zijn begrijpelijkerwijs altijd een groot goed geweest. In die setting vecht je je als jong persoon in, hou je je bek, werk je snoeihard, neem je dingen gewoon aan van je meerdere, en hou je nogmaals je bek, tot je je strepen verdiend hebt en zelf de dienst uit mag maken. Rinse and repeat.

Die tijd is voorbij. Ik moet denken aan het liedje ‘Video Killed The Radio Star’. De kaarten zijn geschud, televisie is stervende. Er groeit een generatie jonge mediamakers op met kennis en bovenal een soort intuïtie die generaties boven hen niet kunnen aanleren. Deze generatie spreekt de taal van het digitale tijdperk en ontgroeit de traditionele media met rasse schreden.

Met ‘de taal van het digitale tijdperk’ bedoel ik geen memes en kattenvideo’s, voor oudere generaties nog steeds de belichaming van het internet vrees ik - ik heb het over mediawijsheid: de snelheid van informatie, epistemologie, online etiquette, native vorm- en inhoudskeuzes, filosofie, en ‘internet history’. De cultuur van alle generaties die vanaf Gen Z (1997) geboren zijn. Oudere generaties hebben er geen benul van.

In their defense denk ik ook dat het vrijwel onmogelijk is om deze zaken als niet-digital native volledig te doorgronden. Net zoals ik nooit zal weten hoe het was om op te groeien tijdens de Tweede Wereldoorlog, het flowerpowertijdperk, de Koude Oorlog, of de AIDS-epidemie. Het ding is: dat is oké. Ik omarm deze verschillen in perspectieven, ik probeer me bewust te zijn van mijn eigen gebrek aan (levens)ervaring en mijn eigen blinde vlekken.

Toch: zolang digital natives en niet-digital natives deze industrie delen, en dat kan nog best een paar decennia duren, zal dit fundamentele verschil in wereldbeeld ons verdelen. Van die verdeeldheid betalen we eerst zelf, en straks de samenleving de rekening.

Ik zal nooit zal weten hoe het was om op te groeien tijdens de Tweede Wereldoorlog, het flowerpowertijdperk, de Koude Oorlog, of de AIDS-epidemie. En dat is oké

Want het probleem is dat we nú de jonge nieuwsconsument aan het verliezen zijn aan desinformatie en nepjournalistiek, algoritmes, radicalisering en echokamers. Dat Big Tech as we speak onze industrie uitholt en monddood maakt. Dat fascisten ons het liefst gisteren al hadden begraven.

Het probleem is dat we hier nú naar moeten handelen, ook al begrijp ik dat dat extra ingewikkeld is in deze tijd van hervormingen en bezuinigingen. Maar hoe langer we wachten met het geven van zeggenschap aan jonge journalisten, hoe verder we verwijderd raken van de realiteit van nieuwe generaties nieuwsconsumenten. Moeten we echt wachten tot alle twintigers van nu in directieposities zitten, voordat deze realiteit wordt erkend?

Ik kan me voorstellen dat deze generatiekloof voor ervaren journalisten voelt als de strijd tussen jong en oud die van alle tijden is. Voor mij voelt het anders: het voelt als een existentiële dreiging voor de journalistiek en dus voor de samenleving. Want het zijn niet langer memes en kattenvideo’s. Het zijn onze (aanstaande) politieke leiders, wetenschappers, kunstenaars, sociale bewegingen die worden voortgebracht door het internet, grootgebracht met ‘nieuwe’ media.

Hoe langer we wachten met het geven van zeggenschap aan jonge journalisten, hoe verder we verwijderd raken van de realiteit van nieuwe generaties nieuwsconsumenten

Ik wil niet meer horen dat mijn generatie ‘de toekomst’ is. Ik wil niet meer horen dat online ‘de toekomst’ is. Dat soort uitspraken klinken misschien nobel, maar stellen ook het zeggenschap van jonge mensen uit tot een niet nader gespecificeerde toekomst. ‘Morgen’.

Omroepen hebben de mond vol van ‘vertegenwoordiging’, ‘inclusiviteit’ en ‘diversiteit’. Waarom geldt dat niet voor hun eigen jonge mensen?

Wil de journalistiek, en voornamelijk de NPO, zichzelf niet volledig buiten spel zetten, dan is ‘morgen’ te laat. Mijn generatie is er nu, met alle idealen, alle ambitie, alle drive waar jullie op hoopten - alleen misschien in een iets andere vorm. Doe eens gek, gun ons wat vertrouwen: we hebben heel veel ideeën over de grote vraagstukken waar deze sector voor staat. Je hoeft er alleen maar naar te vragen.