‘Journalistieke fondsen dragen bij aan ongelijke machtsverhoudingen’

Dat is een van de belangrijkste conclusies uit een onderzoek naar de rol en positie van fondsen in de Nederlandse journalistiek, dat begin deze week gepubliceerd werd. Voor het onderzoek “If we don’t take the risk, who else would?” Self-perceptions of foundations that financially support journalism (hier te downloaden) interviewden UvA-onderzoekers Erwin van ’t Hof en Mark Deuze achttien journalistieke fondsen in Nederland.

‘Fondsen hebben vanwege hun rol als financier van journalistiek werk veel macht in de journalistieke markt’, aldus het onderzoeksverslag. Ondanks hun goede bedoelingen houden de fondsen daarmee ongelijkheid en de scheve machtsverhouding in de journalistieke arbeidsmarkt in stand. Ze lopen ook het risico deze erger te maken.

Drie spanningsvelden
In het onderzoek werden fondsen gevraagd naar hun visie op hun eigen positie. Daarbij kregen ze vragen over drie spanningsvelden: toekenning van subsidies en de arbeidsomstandigheden van journalisten, de ideologische opvattingen over wat ‘goede journalistiek’ zou moeten zijn en de dagelijkse journalistieke realiteit én de positie van fondsen en de autonomie van journalisten.

Volgens het onderzoek heerst er onder fondsen een neiging om vooral ‘elite’ vormen van journalistiek werk te financieren, zoals onderzoeksjournalistiek over harde nieuwsonderwerpen. Het merendeel van het journalistieke werk komt daardoor niet in aanmerking voor financiële steun van de fondsen. Daarnaast kiezen vooral landelijk opererende fondsen vaak bepaalde thema’s uit waar ze journalistiek werk voor financieren. Volgens de onderzoekers beïnvloed dat journalisten in hun onderwerpkeuze.