Jongeren consumeren geen ‘serieuze journalistiek’, dus brengt Snackpaper het naar ze toe

Als freelancer deelde Nieuwenhuijzen vol trots artikelen van haar hand uit Het Parool, LINDA Meiden en andere media op haar Instagramkanaal. De likes stroomden binnen, maar navraag bij haar vrienden leerde dat zij die artikelen zelden helemaal uitlazen. Of überhaupt lazen.

De argumentatie was altijd hetzelfde: geen tijd, te lang, een harde betaalmuur. Scrollend door Instagram en TikTok groeide bij Nieuwenhuijzen de frustratie, omdat ze daar dag in dag uit werd geconfronteerd met ‘influencers die fucking oppervlakkige bullshit verkopen’. Dié filmpjes houden haar leeftijdsgenoten - inclusief Nieuwenhuijzen - wél gekluisterd aan het telefoonscherm.

In augustus vorig jaar kwam - op het toilet - de Aha-erlebnis. ‘Wat ik op social media mis, is inhoud. Wat als je influencer marketingstrategieën toepast op journalistieke inhoud in Instagram- en TikTok-video’s?’

Met drie anderen (Simone van den Broek, Ömer Tuzkapan en Fiore Houwing) zette ze een stichting op poten. Daarna trok Nieuwenhuijzen langs de opleiding journalistiek aan de VU, om te kijken of er bij studenten animo bestond voor haar idee. Sinds november vorig jaar helpen vier stagiairs mee om het concept op te zetten.

Eigenlijk heb je een kudde werkpaarden verzameld die goedkoop arbeid voor jou verrichten?
‘Tegelijkertijd heb ik een leerschool voor hen opgetuigd. Ik neem ze mee in het proces van ondernemen in de journalistiek. Maar ik leer ze ook hoe je aan close reading doet (een moeilijke tekst meermaals doornemen, RdQ). Ik heb een editor ingeschakeld om hen te leren video’s te monteren, heb ze meegenomen naar tripjes naar het Europees Parlement in Brussel en Straatsburg en heb ze geïntroduceerd aan mijn netwerk. Ik kan ze de begeleiding geven die ik zelf als beginnend journalist enorm miste.’

Snackpaper is onderdeel van een stichting. Hoe kom je aan centen?
‘Stichting Democratie en Media geloofde heel snel in ons. De stichting heeft een ANBI-status, waardoor giften fiscaal aftrekbaar zijn. Op die manier hebben we een paar duizend euro opgehaald. Sinds een aantal maanden zitten we in het acceleratorprogramma van het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek.’

Eigenlijk doe ik journalistieke organisaties een enorme gunst — ik vind dat ze ons zouden moeten betalen

Eigenlijk vind ik het een vreemd idee dat jij geld toe krijgt om verhalen van anderen - waar veel mankracht, tijd en energie in zit - te herkauwen zonder dat de partij waar ‘t verhaal vandaan komt - de makers - daar één euro van terugzien.
‘Deze kritiek heb ik eerder gehoord… Grappig genoeg zie ik het totaal andersom. We hadden een eigen redactie kunnen optuigen, maar je hoeft niet op te boksen tegen alle goede traditionele nieuwsmedia die er zijn. We zijn een doorgeefluik naar het jonge publiek. De traditionele media - de Volkskrant, NRC, et cetera - bereiken de jongere doelgroep, van 15 tot 35 jaar oud, niet. En als je ze nú niet bereikt, dan bereik je ze over tien jaar ook niet.

Als jongeren jouw titel nu niet kennen, dan zijn ze over tien jaar ook niet bereid om ervoor te betalen. Ik zie Snackpaper als een oplossing van een probleem. Eigenlijk doe ik journalistieke organisaties een enorme gunst. Ik vind dat ze óns zouden moeten betalen. Ons doel is dat jongeren, na het bekijken van een video, alsnog geïnteresseerd raken om het hele artikel te lezen. Wij zijn eigenlijk de marketing van de journalistiek.’

De verhalen die ten grondslag liggen aan jullie video’s staan (bijna) allemaal achter een betaalmuur. De makers moeten ergens van betaald worden, toch? Dan zou je ook kunnen zeggen dat jouw werkwijze het betalen voor journalistiek ondergraaft.
‘Veel mensen, niet alleen jongeren, weten niet hoe de journalistiek werkt. Veel mensen zijn opgegroeid met het idee dat journalistiek online gratis is. Bij Snackpaper hebben we niet alleen de missie om journalistieke verhalen over te brengen, maar ook om mediawijsheid mee te geven.

Uitleggen wat een betaalmuur is en waarom je moet betalen voor journalistiek. In de reacties op onze video’s zagen we dat mensen geen fokking idee hebben. Het klinkt nogal wiedes, maar wie legt de leken uit hoe journalistieke processen werken? De journalistiek zelf niet, hoor. Het is de plicht van de journalistiek om alle doelgroepen te bereiken, ook jongeren — dat zorgt voor sociale cohesie in de samenleving.’

Tekst loopt door onder de Instagrampost.

View this post on Instagram

A post shared by snackpaper (@snackpaper_)

De thema’s in jullie video’s waaieren alle kanten op. Hoe maken jullie onderwerpkeuzes?
‘We varen op ons onderbuikgevoel. Eigenlijk zijn we curatoren van het nieuws. Zie het als een nieuwsbrief, dan in videovorm. De gedachte is: dit vinden wij belangrijk, dus dit zou jij ook belangrijk moeten vinden. We proberen een houding van verwondering aan te nemen: waarom heeft deze journalist dit uitgezocht, wat is hier gaande? Het gaat niet alleen over de studenten OV-kaart, ook over de Europese verkiezingen. We zijn nu bezig met een video over het NRC-onderzoek naar Charlene de Carvalho-Heineken. Dat is niet perse interessant voor jongeren, maar het is wél interessant om te weten als je een Heinekenbiertje drinkt.’

Veel jongeren snacken het nieuws, ze scannen koppen op NU.nl en denken dat ze up-to-date zijn

Dat verhaal uit NRC is twee maanden oud. Actueel hoeft het niet te zijn?
‘Het mooie van onderzoeksjournalistiek is dat het vaak tijdloos is. Ik denk dat het artikel negentig procent van de jongeren niet bereikt heeft. Misschien hebben ze de kop gelezen. En wij leggen uit: hoe werkt zo’n brievenbusfirma, wat was de deal met de Belastingdienst? Veel jongeren snacken het nieuws, ze scannen koppen op NU.nl en denken dat ze up-to-date zijn. Wij nemen de diepgang. Daarom Snack en paper.’

Jongeren bereiken met nieuws op Instagram is niet nieuw — Cestmocro doet iets soortgelijks, de NOS ook.
‘Cestmocro focust zich op het dagelijkse nieuws, ze pikken de nieuwskoppen eruit waarbij een sterke emotie zit en reguleren de reacties onder berichten niet. Onze missie is juist de nuance. Als de Notre Dame in Parijs is afgefikt, krijg je direct een pushbericht: “NOTRE DAME IN VLAMMEN OPGEGAAN”. Eén week later volgt er de reconstructie. Wij richten ons op de reconstructie, niet het flashy nieuws.’

Het NRC-artikel over de familie Heineken telt 3.439 woorden. Jullie video’s duren twee minuten. Hoe vat je zo’n artikel samen?
‘We close readen het artikel. Eén stagiair is gefocust op het maken van videoscripts. Na het lezen van een artikel vraag ik: “Wat is het interessantste dat je gelezen hebt?”. Daarop maken we het script. Dat is niet makkelijk — regelmatig vragen we ChatGPT: “Wat zijn de vijf belangrijkste punten uit dit artikel?”.’

Soms zit de crux van zo’n verhaal juist in de details, toch?
‘Soms sla je daar weer op aan. Dan maken we een losse video van zo’n detail. We veranderen iedere keer onze werkwijze. Dat is het voordeel dat we een kleine stichting zijn: voor iedere verandering, groot en klein hebben, we geen goedkeuring nodig van een baas of directeur.

Ik geef regelmatig talks over wat we doen, in de zaal zitten al-tijd boomers die zeggen: “Je geeft teveel macht aan Meta en TikTok. En ik reageer: “Je hebt helemaal gelijk”. Ik geloof niet dat wij dé oplossing hebben voor dit enorme probleem. Tegen zo’n zaal zeg ik: “Tegen de tijd dat jullie TikTok begrijpen bestaat het waarschijnlijk niet meer”. Je moet anticiperen op wat er gaat komen en niet vasthouden aan dat traditionele media alleen op papier verschijnen.’

Dat doen ze toch ook niet? De krantenwebsites zijn geëvolueerd, diverse partijen experimenteren op TikTok, et cetera.
‘In mijn optiek gaat dat te langzaam. De journalistiek kan ervoor zorgen dat je de wereld beter begrijpt, maar op dit moment worden de juiste middelen nog niet ingezet. Snackpaper is een middel om dat op te lossen. Het kan ook zijn dat we ontdekken dat we een andere rol moeten ontwikkelen — dat ik bijvoorbeeld een adviesrol aanneem bij traditionele media, dat NRC mij inhuurt als consultant.’

Uiteindelijk draait het om jou?
‘Juist niet, het gaat om onze missie om iedereen met juiste informatie te bereiken zodat we beter samenleven. Ik ben ontzettend gedreven en ambitieus op dit vlak, omdat ik denk dat de journalistiek de wereld een betere plek kan maken.’

Op TikTok en Instagram is de concurrentie moordend. In die zin is journalistiek niet echt sexy voor het algoritme.
‘We proberen doorlopend de viral hooks van TikTok te kopieëren. Elke keer verzin je weer iets nieuws.’

In de journalistiek zitten teveel grijze, saaie potloden

Is het algoritme wel te verslaan?
‘Ik denk dat het mijn kracht is om toe te geven dat ik ook niet alles kan — dan huur je een marketingkantoor in, iets dat de journalistiek al honderd jaar geleden had moeten doen.’

Dat doen de kranten ook, daar lopen genoeg marketingjongens rond.
‘Maar het gaat te langzaam, en ze steken nog steeds geld in advertenties op Facebook - het medium waar alleen je oma nog op zit. Jongeren zijn een voorhoede van hoe de toekomst eruit zal zien. Het is de natuurlijke evolutie van het nieuws. Maar in de journalistiek zitten teveel grijze, saaie potloden.’

Dus het is de schuld van de boomers?
‘Het is de schuld van angst. Lang had ik de kritiek dat de journalistiek te ijdel, te ijdel en te arrogant was. Nu denk ik dat het de angst voor innovatie is. Natuurlijk zijn de oude, traditionele waarden van de journalistiek belangrijk, maar je moet jonge mensen ook serieus nemen en nadenken over wat zij willen.’

Je kunt bij DPG Media wel binnen komen stampen en zeggen dat het nú anders moet, maar zo werkt het niet. Dat weet jij ook.
‘Als niemand het zegt, gaat er ook niks veranderen.’

Je ziet jezelf als shining city upon a hill?
‘Ik zie mezelf als klokkenluider. Ik neem het de journalistieke redacties niet kwalijk als ze de nieuwe (online) mogelijkheden niet zien, omdat ze niet in mijn leefwereld zitten. De journalistiek heeft dat niet door, en ook jongeren hebben het niet door dát ze het nieuws missen. Nieuws komen ze per toeval tegen als ze door hun Instagram-feed scrollen en denken dan op de hoogte te zijn.

Negentig procent van het nieuws krijgen ze überhaupt niet mee. Mijn missie is om leeftijdsgenoten ervan te overtuigen dat ze een probleem hebben waarvan ze niet doorhebben dát ze ’t hebben.’

Het klinkt een beetje alsof je een Messias-complex hebt.
Kortaf: ’Wat leuk dat je deze vraag nu al vier keer insinueert. Vanuit mijn positie kan ik iets bijdragen. Ja, ik heb ontzettende privileges. Dus wil ik mij graag inzetten voor iets goeds.’

Irriteert die vraag je?
‘Helemaal niet. Ik zie het eerder als compliment. Want eigenlijk ís het feit dat jongeren niet bereikt worden door de journalistiek niet mijn probleem — ik lees de krant, ik ben geïnformeerd. In zekere zin is dat inderdaad een Messias-complex. Omdat het niet mijn probleem is, maar ik in de samenleving zie dat er een probleem is.’

Je voelt je dus toch geroepen om er iets aan te doen?
‘Ik voel een morele verplichting om iets bij te dragen aan het geheel. No one is free until we are all free. Extremisme, populisme: dat is allemaal onbegrip naar de ander. De journalistiek is een wit bolwerk, terwijl je op straat onvrede ziet en mensen die zich niet begrepen voelen. Waardoor je minder sociale cohesie krijgt in de samenleving. Dus als we die verschillen overbruggen met journalistiek, krijgen we een leukere wereld.’