Leesfragment van Paul Römer: Grote Donorshow was een hoax, maar zette orgaandonatie op de kaart

De Grote Donor Show en de grote leugen

Op een gegeven moment komt Mark, een van onze creatieven, aan mijn bureau, Hij had een idee voor een reality programma. Ergens had hij gelezen dat een wanhopige meneer in een advertentie zijn nier ter verkoop had aangeboden. Dat leek hem een mooi gegeven. Maar hoe dan? Dat was ethisch en praktisch natuurlijk volkomen ondenkbaar. We spraken er wat over door en toen vielen er een paar zaken op hun plek. Ik wist dat BNN op zoek was naar een programma om Bart de Graaf te gedenken en mijn oude Bananasplitbrein speelde weer op.

Wat nou als we doen als stunt? We maken er één grote practical joke van. We doen alsof, en verkrijgen zo publicitaire aandacht voor het donorschap. Echt iets voor BNN. Mark ging dit uitwerken en na een paar sessies stond het goed op papier. Een actrice zou de rol spelen van terminale patiënt die haar nieren wilde afstaan aan iemand die zij het gunde. We zouden een zogenaamde kandidatenoproep doen onder nierpatiënten. Drie andere acteurs, overigens wel echte nierpatiënten, zouden in het programma zichzelf presenteren en de donor zou live kiezen aan wie ze haar nier het meeste gunde. Live op TV.

BNN was gelijk helemaal door het dolle heen, ze vonden het fantastisch. Er was alleen één probleem, de grap werkt alleen als niemand weet dat het een grap is. Het moest dus allemaal in het diepste geheim worden voorbereid. Slechts 5 mensen wisten de ware bedoeling, alle andere medewerkers dachten dat het echt was. Tot aan de uitzending aan toe. Het is achteraf een wonder dat het ons gelukt is om het geheim te bewaren.

Zelfs de familieleden van de nierpatiënten/acteurs wisten niet dat het niet echt was. Die dachten dus dat hun zoon of dochter die avond mogelijk met een nieuwe nier zou weglopen. Dat kon natuurlijk niet. Dus vlak voor de uitzending organiseerde de directeur van BNN, Laurens, en ik een bijeenkomst met de ouders in een vergaderzaaltje in Studio Aalsmeer. Daar vertelde ik dat het niet echt was, maar een actie met de bedoeling om aandacht te vragen voor het donorschap. Laurens en ik vonden het doodeng en waren bloedzenuwachtig. Toen ik uitgesproken was werd het doodstil in het zaaltje, je kon letterlijk een speld horen vallen. Tot een van de vaders heel langzaam (als in een film) begon te klappen en een moment later was de hele zaal gevuld met applaus. De rillingen liepen letterlijk over onze rug en de tranen over de wangen.

In het hele land en ver daarbuiten werd, voordat het uitgezonden was, schande gesproken over dit programma. Ik weet van mijn Italiaanse collega dat Mediaset, een grote Italiaanse zendergroep, dreigde alle Endemolprogramma’s te cancellen als we dit zouden doorzetten. In de Eerste en Tweede Kamer werd er gediscussieerd over dit project. BNN en wij werden afgemaakt. Na de uitzending was er een persconferentie georganiseerd. Er waren journalisten uit meer dan 50 landen naar Aalsmeer gekomen om de bijl in onze onethische wortels te zetten.

Toen kwam de uitzending, die verliep prima. De acteurs deden het geweldig en zeer geloofwaardig. De cameramensen, de techniek en ook delen van de redactie wisten nog van niets. Tot het moment dat de regisseur, die natuurlijk wel in het complot zat, vlak voor de bekendmaking van de winnaar door het oortje zei; mensen attentie, dit is niet echt, het zijn acteurs dat gaan wij nu onthullen, doe het grote studiolicht aan. BOEM, de presentator Patrick staat op en spreekt de historische woorden ‘dit gaan we natuurlijk niet echt doen’! De studio ontplofte in een staande ovatie die minuten lang aanhield. De actie was 100% gelukt, het programma was een groot succes. Voorpagina’s in de kranten de volgende dag, over de hele wereld!

De persconferentie na afloop was natuurlijk geweldig. Al die journalisten voelde zich volkomen verneukt want waren voor hun gevoel voor niets helemaal naar Aalsmeer gekomen maar moesten toch een verslag doen.

Het project heeft veel aandacht gegenereerd voor het donorschap en later dat jaar ook vele prijzen gewonnen waaronder een Emmy Award. Die staat nog steeds vol trots in mijn werkkamer. Naast Big Brother was dit toch wel mijn meest dierbare prestatie.