Frénk van der Linden over ‘het meest overschatte genre in de journalistiek’

‘Van de pakweg zestig interviews die ik zelf per jaar maak, vind ik er maar drie écht goed. Drie vind ik slecht, en de rest is, zeg maar, een zeven plus.

Af en toe zijn ze opening NOS Journaal, zoals het interview in 2015 met toenmalig VNO-NCW-voorzitter Hans de Boer. Pieter Webeling en ik konden citeren dat hij bijstands­­trekkers maar “labbe­kakken” vond. Had ik dat via via ergens gehoord en aan hem voorgelegd, dan had hij dat kunnen ontkennen. Maar ik had het van zijn vrouw. Als ik iemand wil interviewen, leg ik die persoon eerst van a tot z uit wat er gaat gebeuren als hij meewerkt.

Lees ook de aflevering met Sara Berkeljon: ‘Met een geschreven interview kun je veel dieper gaan’

‘Verloopt dat nou een beetje prettig?’
Ik vraag altijd om de namen van een paar personen uit de naaste omgeving met wie ik vooraf wil praten: de partner of een broer of zus, een vriend die hem al heel lang kent en één die hem pas kort kent, twee dito collega’s, en liefst ook de twee ergste vijanden. Ik geef hem een paar van mijn interviews, zodat hij een idee krijgt van mijn werk. En ik verstrek hem namen en telefoonnummers van een paar geïnterviewden zodat hij ze kan bellen: verloopt dat nou een beetje prettig, zo’n interview met die Van der Linden? Soms bellen ze die mensen ook.

Met andere woorden: ik probeer volledig open kaart te spelen, vertrouwen is cruciaal. Als ze meewerken vraag ik hen het hemd van het lijf en confronteer ik hen met dierbare én pijnlijke momenten uit hun leven. Dan mogen ze ook het nodige van mij weten. “Interview” is niet zomaar een woord. Het betekent zoiets als: uitwisseling van visies. Uitwisseling! Een goed interview komt een dialoog nabij, een conversatie op basis van gelijkwaardigheid. Het is geen eenrichtingsverkeer van de journalist die even wat quotes komt ontfutselen, die iemand laat leeglopen.

Interviews waarin het fout gaat
Helaas zie ik steeds meer interviews waarin het fout gaat. Kranten­redacties raken onderbezet door oplage- en advertentieproblemen. Hilversum lijdt onder bezuinigingen. Bovendien hebben we steeds meer haast, door internet, door de socials.

Tijdens de afgelopen verkiezingscampagne zag je heel weinig onthullende interviews. Als je de macht wilt interviewen moet je zelf ook macht meenemen. En de beste manier om die te vergaren is door grondig onderzoek te doen. Halbe Zijlstra viel als minister omdat Nathalie Righton van de Volkskrant kon bewijzen dat hij nooit in Poetins datsja was geweest.

Dan nog kan je eigen oordeel je nieuwsgierigheid in de weg zitten. Je kunt je daar enigszins tegen wapenen door je eigen kritiek te organiseren. Als redacteur van weekblad De Tijd kreeg ik eens een brief van een student journalistiek waarin hij een stuk van mij fileerde. Ik was verbluft, ook omdat hij gewoon gelijk had. Dat was Pieter Webeling, met wie ik inmiddels al veertig jaar samenwerk. Verder moeten wij journalisten ruimhartiger worden.

Een van mijn leermeesters was David Broder, politiek commentator van The Washington Post en mijn stagebegeleider aldaar. Broder sloot ieder kalenderjaar af met een column getiteld “My Bloopers”: feiten die niet klopten, verkeerde inschattingen, mensen die hij te hard had aangepakt. Nederlandse journalisten zoals ik zouden er goed aan doen die gewoonte over te nemen.’

Lees ook de aflevering met Patrick Huisman: ‘Ik heb graag en vaak publiek in de studio, maar ik laat ze nooit aan het woord’