#Freelanceleven #28 - Omgaan met stress en je eigen weg vinden met Hizir Cengiz
Erwin van ’t Hof doet promotieonderzoek naar freelance journalisten. Sanne Poot ís freelancer. In de podcast #freelanceleven bespreken ze het dagelijks leven van freelance journalisten aan de hand van wetenschappelijke papers en onderzoek. Voor deze aflevering spreken ze met moderator en journalist Hizir Cengiz.
Voor het gesprek gebruiken ze, voor de tweede keer in deze serie, een paper van de hand van Erwin zelf: The (Digital) Journalist at Work: How Different Mental Models of Journalism Moderate, Health and Well-being on the Job - waar hij samen met Mark Deuze (University of Amsterdam) aan werkte.
Freelancer Sanne Poot blikt terug op het gesprek met Hizir Melik.
Het blijft voor mij bijzonder dat Erwin echt wetenschappelijk onderzoek doet naar de werkomstandigheden van mensen als Hizir en ik. Want hoe gaan we om met stress binnen de journalistiek? En hoe definiëren we de beroepsgroep. In het paper worden verschillende journalistieke mentale modellen uitgelicht en een relatie gemaakt met hoe die de gezondheid en het welzijn op het werk beïnvloeden.
Kom naar het #Freelanceleven-event in Nieuwspoort!
Meer kans om te lijden
Erwin en ik spreken erover met freelancer Hizir Cengiz (met wie ik sinds begin dit jaar samen in het bestuur zit van
Stichting Luis in de Pels, dat journalistiek onderzoek over Den Haag subsidieert) in Zaal 3 van Het Nationale Theater in Den Haag. Op dit podium maakt hij het maandelijkse interviewprogramma Xizir, verder schrijft hij voor onder meer De Correspondent en de Kanttekening. Zijn werk past bij wat Deuze het ‘liquide journalism’-model noemt, de tegenhanger van het ‘newsroom-centric’ model.
Volgens het paper hebben journalisten die journalistiek bekijken vanuit het traditionele idee dat je voor journalistiek op een redactie moet werken, meer kans om te lijden tijdens hun werk, terwijl journalisten die journalistiek zien als ‘vloeibaar’ meer voldoening uit hun werk weten te halen.
Ik merk hoe terughoudend Cengiz is met zichzelf ‘journalist’ noemen. Hij lijkt wat dat betreft vast te houden aan overtuigingen die Deuze en Van ‘t Hof vooral toeschrijven aan journalisten die ‘newsroom-centric’ gericht zijn. Daarbij hoort namelijk het idee dat journalistiek vooral door bestaande instellingen gedefinieerd wordt, de journalistiek top-down werkt en niet alles zomaar journalistiek kan zijn.
Cengiz’ werk is in mijn ogen ongetwijfeld journalistiek. Hij verhaalt over onderwerpen die hem aan het hart gaan, doet onderzoek en gebruikt journalistieke technieken, dus: journalistiek. Zelf wijt hij zijn aarzeling vooral aan zijn sociaal-culturele achtergrond, een gegeven waar het in het paper, in die woorden, niet echt over gaat, maar die ik wel begrijp. Als je omgeving een bepaalde definitie heeft voor een woord als journalistiek, neem je die ook over. Daarnaast komt zijn aarzeling door de vrees dat anders, juist nu een radicaal-rechtse partij zo groot is in de Kamer, de onderzoeksjournalistiek, die fundamenteel is voor de rechtsstaat, haar waarde zal verliezen. Als alles maar ‘journalistiek’ wordt genoemd, wat is dat begrip dan nog waard?
Back-up
Dat Cengiz, die een bachelor rechtsgeleerdheid en master Straf- en Strafprocesrecht afrondde, de wereld van het recht nog als back-up heeft, lijkt me een veilige keuze. Het kan juist ook een gevoel van vrijheid geven om een duidelijk back-up plan te hebben en je niet door je werk te laten definiëren. Want wat ook weer uit het paper van deze aflevering blijkt, is dat journalisten veel druk ervaren.
Zo gaat het over ‘stressors’, elementen in het werk van journalisten die voor mentale druk zorgen. Specifiek gaat het om de hoge werkeisen, lage organisatorische rechtvaardigheid en een gebrek aan wederkerigheid tussen wat mensen in hun werk stoppen en wat de sector ervoor teruggeeft.
De onzekerheid, lange dagen en slechte beloning zorgen voor uitval. Toch wil een groot deel van de journalisten ook niet iets anders gaan doen. Belangrijk om te kijken naar hoe we dan wel kunnen werken aan een toekomst waarin freelancers zich geen burn-out in hoeven te werken.
Zelf ben ik blij dat ik niet meer vast zit in het traditionele denken over wat ‘echte journalistiek’ is, waardoor ik los wist te breken van het diensten draaien op redacties. Ik noem mezelf meestal ‘mediamaker’, maar noem mijn werk vaak wel journalistiek. Ik snap wat een worsteling het kan zijn voor journalisten, maar denk wel dat we alleen tot een duurzamere werkomgeving kunnen komen door het te hebben over waar we tegenaan lopen. De drive die Cengiz heeft om verhalen van mensen te vertellen die niet gehoord worden, bewonder ik. Ik vind wel dat journalisten als hij ook milder voor zichzelf mogen zijn. Stemmen als die van Cengiz maken de mediawereld rijker. Ik hoop dat zijn opdrachtgevers dat ook teruggeven.
Het besef dat je niet de enige bent die tegen bepaalde dingen in ons mooie vak aanloopt, voelde voor mij enorm bevrijdend. En ook ongemakkelijk. Want ik blijf het bij vlagen wat overdreven vinden, twijfel dan of we ‘in de media’ niet veel te zachtzinnig zijn. Maar gezien de onderzoeken op redacties, aanbevelingen die door de top van mediabedrijven elke keer niet écht geïmplementeerd worden en mijn eigen voorzichtigheid denk ik dat het goed blijft het gesprek te blijven voeren. De journalistiek verdient dat.
Samen ervaringen delen kan leiden tot mooie dingen. Op donderdag 28 maart nemen we live in Nieuwspoort in Den Haag de laatste aflevering op van #freelanceleven. We horen ook jouw stem graag, praat mee en meld je hier gratis aan.
Beluister hier de hele podcast met Hizir Cengiz:
Geleerd van Hizir Cengiz
- Vergeet niet waar je vandaan komt, doe je omgeving recht.
- Neem kritiek op artikelen niet te persoonlijk.
- Koester mooie reacties op je producties, sta niet te lang stil bij negatieve.
- Een back-up plan, voor als het niet werkt in de journalistiek, kan heel bevrijdend werken
Praat mee