Europees Hof van Justitie verwerpt klacht Nederlandse internetbedrijven over Rusland-blokkade
Het Hof van Justitie van de Europese Unie heeft een klacht van drie Nederlandse internetaanbieders tegen de Raad van de Europese Unie verworpen. De partijen maakten bezwaar tegen de in 2022 EU-breed opgelegde verplichte blokkade van de doorgifte van Russische zenders en gelieerde sociale media en websites. Diverse andere maatschappelijke en journalistiek organisaties steunden de klacht principieel, binnen de zogenoemde Freedom of Information Coalition.
Het gaat om A2B Connect uit Purmerend, BIT uit Ede en Freedom Internet uit Amsterdam. Volgens de partijen heeft de Raad onvoldoende duidelijk gemaakt waarom deze beperkingen nodig waren en waarom ze met zulke grote haast zijn opgelegd.
De internetbedrijven stellen als doorgeefluik een neutrale rol te hebben, maar toch te worden getroffen door de maatregelen.
De partijen klaagden ook over een onvoldoende onderbouwde juridische basis en een gebrek aan inzicht en context over het besluitvormingsproces. Ze meenden onder meer dat dit gebrek aan informatie het fundamentele recht op behoorlijk bestuur schendt, zoals vastgelegd in Artikel 41 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie.
De Raad kan echter niet worden verplicht om elke afweging te delen en het gedetailleerde besluitvormingsproces hoeft onder EU-wetgeving ook niet te worden gedeeld, zegt het Hof. De partijen waren op de hoogte van de redenen van de blokkade en wisten verder dat ze die maatregelen moesten implementeren, ook al waren ze zelf geen zenders.
De Europese Commissie heeft in het bepalen van het buitenlandse veiligheidsbeleid bovendien vergaande bevoegdheden, oordeelde het Hof in 2022 al na een klacht van de Franse tak van staatszender RT.
Europees Hof van Justitie wijst klacht RT France over uitzendverbod volledig af | Villamedia
Internetaanbieders die door de Russische Federatie gefinancierde inhoud verspreidden waarin de Russische militaire agressie werd geprezen, hadden volgens het Hof dus kunnen voorzien dat ze maatregelen om propaganda tegen te gaan moesten uitvoeren.
Het Hof stelt dat de klagende partijen - “gesteld dat ze internetaanbieders zijn en hun rol daarmee slechts doorgeefluik van informatie is” onvoldoende hebben kunnen hardmaken dat ze “een beroep kunnen doen op de vrijheid van meningsuiting en recht op informatie voor afnemers van hun diensten”.
Zelfs als hun gebruikers wél schending van die rechten zouden claimen - in het bijzonder het recht op informatie - kunnen de klagende partijen geen nietigverklaring aanvoeren op een recht dat zij zelf niet eens bezitten, stelt het Hof.
Ingrijpen op inhoud die agressie steunt is terecht en proportioneel, herhaalt het Hof. Met een verwijzing naar de uitspraak over RT France zegt het Hof dat zo’n ingreep hand-in-hand gaat met de beperking van het individuele recht om zulke informatie te ontvangen. Zaak T-307/22: Temporary prohibition of broadcasting and suspension of authorisations for the broadcasting of content by certain media outlets
Reactie Nederlandse Vereniging van Journalisten
De NVJ was geen partij in de klacht, maar steunde deze binnen de zogeheten Freedom of Information Coalition (FOIC) principieel. Twee jaar na het indienen kwam er schot in de behandeling van de klacht.
Algemeen secretaris Thomas Bruning zegt in een reactie op de uitspraak van vandaag: “We hebben het Gerecht om een uitspraak gevraagd om aandacht te vragen voor een principieel zorgelijke situatie, waarin de overheid voorafgaand een zender of site kan verbieden, zonder dat daarbij een oordeel van de rechter aan te pas is gekomen. Alhoewel het Gerecht het verbod in stand laat, achten wij het van groot belang dat de rechter de door de Europese ministers gehanteerde argumentatie hiervoor heeft getoetst en de zaak inhoudelijk heeft beoordeeld.”
Bruning noemt het betreurenswaardig dat het Hof “een wel erg ruime opvatting hanteert om een algemeen verbod op het doorgeven van zenders te legitimeren. Zo mag de Europese Raad volgens het Gerecht ‘alle uitingen verbieden, die militaire agressie rechtvaardigen’. Dat zou de Raad in de toekomst in onze optiek een erg ruim mandaat geven om in de toekomst ook andere zenders of uitingen te verbieden uit andere landen waar oorlog gevoerd wordt. Dat lijkt ons een verontrustend gegeven, dat de toegang tot informatie verstrekkend kan beperken.”
Hij vervolgt: “Desinformatie moet bestreden worden, maar dat moet met middelen, die passen in een democratische rechtstaat. Een voorafgaand verbod van een complete zender of site opgelegd door de overheid blijft wat ons betreft hiervoor geen passend middel.”
FOIC beraadt zich nog op een mogelijk hoger beroep.
Praat mee
4 reacties
Hubert Smeets, 27 maart 2025, 12:48
Geen touw aan vast te knopen. Eerst stelt het kader bij dit bericht dat de NVJ geen partij was in de zaak. Vervolgens wordt de algemeen secretaris opgevoerd die zegt dat “we” in Luxemburg om een principiële uitspraak hebben gevraagd en dat we ons in het kader van onze ondersteuning aan de partijen “beraden” op hoger beroep. Wat is het nou? Voert de NVJ procedures ten gunste van de doorgifte van RT, Sputnik e.a. of staat de NVJ erbuiten? Alleen al deze warrige positionering kan de bond op onnodige kosten jagen./
Peter-Vincent Schuld, 27 maart 2025, 13:00
Lieve collega´s, Weten we niet eens meer het verschil tussen het Hof van Justitie van de Europese Unie in Luxemburg en het Europees Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg (Geen EU instelling)? Op de foto is het Europees Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg te zien. Dat bedoel ik nu. Als collega’s onderling elkaar onjuist informeren, hoe informeren we dan de burger correct? Om met de woorden van Gordon Ramsay te spreken: “Fuck me”,
Chris Helt, 27 maart 2025, 13:35
Beste Peter-Vincent; dank voor je reactie, we hebben het aangepast!
Peter-Vincent Schuld, 27 maart 2025, 21:52
Beste Chris, Met alle plezier,. Als ik op het gebied van Europa e.d. iets voor jullie kan betekenen, laat het me weten. Je weet me te bereiken. Collega´s steunen elkaar.