Coalitie: 50 miljoen voor media per jaar, NPO moet inzetten op digitalisering
De nieuwe coalitie van D66, VVD en CDA trekt vanaf 2027 jaarlijks 50 miljoen euro uit voor media. Wereldwijd blijft de nieuwe regering zich inzetten voor het beschermen van persvrijheid.
Een deel van dat geld moet worden gebruikt om een eerder aangekondigde bezuiniging op de publieke omroep van 150 miljoen euro terug te draaien. Het geld wordt ook gebruikt voor persveiligheid en journalistieke vrijheid. Hoe de verdeling van het geld er precies uitziet, staat nog niet in het coalitieakkoord.
Publieke Omroep
De nieuwe coalitie wil dat de NPO inzet op digitalisering om jongere doelgroepen te bereiken, ‘met meer aandacht voor samenwerking met commerciële partijen en coproducties.’
De NPO moet een transparantere en efficiënte coördinator zijn. Zoals gisteren bekend werd, komen er vier omroephuizen met een extra apart omroephuis voor NOS/NTR.
Dubbelfuncties worden niet meer toegestaan en bestuurstermijnen worden vastgezet op twee keer vier jaar. Omroepen worden naast de traditionele ledenaantallen ook beoordeeld op het bereik en de publieke waarde. Door samenwerking met de NPO moeten lokale en regionale omroepen worden versterkt.
“We blijven gericht investeren in de professionalisering van de publieke omroep, onafhankelijke en regionale journalistiek en persveiligheid”, schrijven de partijen. “Om het gelijke speelveld voor commerciële en publieke omroepen en media te beschermen, compenseren we de opgave die de NPO heeft voor extra reclame-inkomsten.”
Online
Voor sociale media willen de partijen een Europese minimumleeftijd van 15 jaar met een privacyvriendelijke leeftijdscontrole. Op grote platforms komt strenger toezicht met verplichtingen tot transparantie over algoritmes en inkomsten en effectieve moderatie van illegale content.
Er komt een verbod op verslavende, polariserende en antidemocratische algoritmes. Strafbare content moet bovendien binnen een uur na een bevel van een toezichthouder worden verwijderd.
Er komt voorlichting voor kinderen en jongeren over ongezonde schermtijd. Telefoons moeten in een kluis op school of thuis worden gelaten.
Deepfakes moeten worden aangepakt met een hervorming van wetgeving. Zo moeten mensen meer zeggenschap krijgen. Ook komt er een centraal meldpunt waar slachtoffers kunnen worden geholpen met aangiften en het laten verwijderen van de misbruikbeelden.
De partijen willen onderzoeken of content die misdrijven toont niet meer kan worden verspreid of online gedeeld. Alleen met een journalistieke reden mogen de beelden nog worden getoond.
Desinformatie
In Europees verband moet er worden gewerkt aan het bestrijden van desinformatie. Sociale media moeten worden aangesproken op hun verantwoordelijkheid.
Monitoring van de herkomst en verspreiding van desinformatie wordt een taak van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) en het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.
Wet open overheid
De Partijen schrijven dat ze de Woo beter toepasbaar willen maken. Een aanpassing van de wet komt op basis van de evaluatie die in 2026 verwacht wordt. Er wordt wel vast gewerkt aan de uitvoerbaarheid van de wet door de informatiehuishouding beter op orde te krijgen en gebruik te maken van kunstmatige intelligentie. In december zorgden de voorstellen van ambtenaren en uitspraken van Henri Bontebal voor woede onder onderzoeksjournalisten.
De NVJ is voorzichtig positief over de gepresenteerde plannen van de coalitiepartijen, zo schrijft secretaris Thomas Bruning in een statement.
Integraal mediabeleid en publieke omroep
We vinden het een goede zaak dat de coalitie een beleid voorstaat waarin zowel private als publieke journalistiek moet kunnen floreren. Daarbij missen we wel concrete maatregelen, die de toegankelijkheid en waardering van journalistiek in het digitale domein waarborgen.
We zijn positief dat tenminste een deel van de bezuinigingen (50 miljoen) op de publieke omroep worden teruggedraaid en meer richting wordt gegeven aan de hervormingsopdracht voor de publieke omroep. Wel benadrukt de NVJ dat daarbij de volgorde dient te worden omgedraaid, om te voorkomen dat programma’s en makers de dupe worden door de resterende bezuinigingsopdracht. Dus eerst de hervorming van het bestel voordat gesneden wordt op programma’s en makers, die immers de echte meerwaarde van de omroep vormen.
De opdracht om meer in te zetten op digitalisering en intensievere samenwerking met lokale en regionale omroepen, onderschrijven we. Dat vraagt echter om een investering, die niet goed valt te rijmen met een nog altijd resterende bezuinigingsopdracht voor de omroep.
Persveilig
We zijn blij dat de coalitie het belang van een persveilige werkomgeving voor journalisten nogmaals onderstreept. Dit is wat ons betreft een voorwaarde om als journalistiek volwaardig ons werk te kunnen doen. Over een invulling van extra maatregelen op dit vlak gaan we graag het gesprek met de aankomende bewindspersoon aan.
Digitaal
Eerder drong de NVJ aan op centraal gecoördineerd beleid en regelgeving van het digitale mediadomein. Dat zien we helaas onvoldoende terug in de nu gepresenteerde plannen. De impact van het onbetaald gebruik van journalistiek materiaal voor AI wordt niet benoemd, terwijl dit een prangend probleem is. Dat geldt ook voor goede toegang tot onafhankelijke media via social media, digitale zoekfuncties en devices.
We zien wel dat de coalitiepartijen social media platformen meer wil gaan aanspreken op hun verantwoordelijkheid voor de inhoud van verspreide informatie. Dat juichen we toe. We wijzen erop dat in dit verband zeer voorzichtig moet worden omgegaan met het begrip desinformatie, dat snel een meer politieke lading kan krijgen. Beter is het om in te zetten op aansprakelijkheid en verantwoordelijkheid van social media platformen voor strafbare of onrechtmatige informatie.
WOO
Het is een goede zaak dat de coalitie niet mee wenst te gaan in een verdere inperking van de WOO en de wetsevaluatie wil afwachten, die in onze optiek juist zou moeten zorgen voor een aantal verbetervoorstellen, als het gaat om toegankelijkheid en snelheid van beschikbaarstelling van overheidsinformatie.
Zelfstandigen/ZZP regelgeving
Voor zelfstandigen zien we enige lichtpuntjes in het akkoord; Zo wordt de wet VBAR opgeknipt en blijft alleen het tweede deel bestaan in de plannen.
Daarmee komt er een duidelijke ondergrens voor freelance-werk, die nu in de journalistiek nog niet altijd gehaald wordt. Dat betekent dat wanneer je onder een bepaald tarief verdient (nu 36 euro per uur) je als freelancer makkelijker een arbeidsovereenkomst en bijkomende werknemersrechten kunt claimen. Dat zal de ernstigste uitwassen qua beloning van een freelancers kunnen stoppen.
Het geschrapte tweede deel van VBAR wordt in de plannen vervangen door de Zelfstandigenwet . Deze wet geeft meer ruimte voor ondernemerschap dan de oorspronkelijk wet VBAR. Voor ondernemende freelance journalisten is deze nieuwe koers goed nieuws.
Al met al zijn we blij dat dit akkoord echt een kentering betekent ten opzichter van het beleid van het vorige kabinet. Er is nog veel te winnen, maar we zien genoeg aanknopingspunten om de positie van de journalistiek te versterken.
Praat mee