Fotograaf Annabel Oosteweeghel:  ‘Als ik mijn ogen heb geopend voor een onderwerp laat het me niet meer los’

Jiyun
‘Ik was voor een shoot op de Koninklijke Academie voor Beeldende Kunsten in Den Haag en in de gang liep Jiyun voorbij. Ze had allemaal vlechten in haar haar en zag er fantastisch uit. Even liep ik door, maar na een paar seconden ben ik toch achter haar aangerend om te vragen of ze model wilde staan. Ze is zo’n opvallende verschijning. Jiyun is heel erg met haar identiteit bezig. Ze komt uit Zuid-Korea en volgens haar moet je daar een soort supermens zijn. Goed presteren op school, goed zijn in je werk, een perfect uiterlijk hebben en dat allemaal op sociale media posten. Ze is naar Nederland gekomen om daar een beetje aan te ontkomen. Uiteindelijk is ze onderdeel van mijn project Pretty Dark geworden.’

Glover
‘Ik fotografeer veel voor kranten en tijdschriften, maar maak ook altijd vrij werk. Eens in de twee jaar wil ik een museale tentoonstelling maken of een eigen project doen. Deze foto (pagina 42 in Villamedia Magazine, red.) maakt deel uit van een nieuwe serie, die ik met stylist Frank Visser maak. Via een bekende werd ik vorig jaar aan Frank voorgesteld. Hij heeft een groot pakhuis in IJmuiden vol kunstwerken en kleding. Op deze foto draagt Glover een soort masker uit zijn collectie. Frank speelt met kleur en vorm en nodigt mij uit om nog meer datgene te doen waar mijn hart ligt. Hij inspireert mij om mijn beeldende taal verder te ontwikkelen.’

Sem
‘Met modellen zoals Sem zijn we de studio ingegaan. Frank en ik willen iets doen met folklore en het verdwijnen van bepaalde waarden, maar dat thema zit er nu nog heel licht onder. Het project is net begonnen en gaat nu vooral over vormen en kleuren. Waar het precies naartoe gaat is onduidelijk, maar deze foto (pagina 43) is een mooi uitgangspunt.’

Pretty Dark
‘Omdat ik voor kranten zoals NRC en het AD werk, kom ik door het hele land bij mensen thuis. Dan kom je vanzelf ook in aanraking met het mentale welzijn van jongeren. Ik vond dat ik daar een verhaal over moest vertellen en ben gaan onderzoeken wat er aan de hand is.
Dat project heb ik gepitcht bij Mu­seum Flehite. Samen met de curator ben ik op zoek gegaan naar jongeren die ik kon portretteren. Dat bleek niet ingewikkeld. Veel jongeren hebben te maken met depressies, angsten, eenzaamheid en onzekerheid. De druk is heel hoog bij deze groep want ze hebben het gevoel dat ze alles perfect moeten doen. Dat verhaal wilde ik vertellen.’

Maatschappelijke relevantie
‘Ik houd me het liefst bezig met iets wat ertoe doet. De onderwerpen komen als vanzelf naar me toe. Via opdrachten ontmoet ik ontzettend veel mensen. Ik neem altijd de tijd om te luisteren naar hun verhalen. Zo kwam ik voor een serie in NRC over 100-plussers bij een man die op vierhoog woonde in een flat zonder lift. Hij kon amper nog lopen, had nergens geld voor en kwam zelden uit zijn appartement. Ik schrok echt van de situatie waarin hij leefde. En als ik eenmaal mijn ogen heb geopend voor een onderwerp, laat het me niet meer los.’

Armoede
‘De ontmoeting met deze man zette echt iets aan. Voor mijn gevoel moest ik iets over armoede maken. Ik legde daarop contact met het Leger des Heils en voedselbanken. Bij een van de voedselbanken mocht ik een studiootje opzetten. Een soort fotocafé waarin ik mooie foto’s kon maken van personen die hun pakket kwamen halen. Veel mensen vonden dat ontzettend leuk en wilden hun verhaal direct vertellen. Sommigen ben ik later nog uitgebreider gaan fotograferen voor mijn project Generation Poor (NRC 2019).
Vroeger was ik niet iemand die heel intensief volgde wat er allemaal gaande was in de wereld. Door voor media te gaan werken en kranten te lezen is dat veranderd. Opeens zag ik veel meer aspecten van de maatschappij en de heftige omstandigheden waarin veel mensen leven. Als ik daar aan de rand van het hockeyveld in mijn woonplaats Noordwijk over vertel, merk ik dat het voor de andere ouders in mijn omgeving vaak een ver-van-hun-bed-show is. Dat neem ik ze niet kwalijk maar het is wel belangrijk dat we de werkelijkheid blijven zien.’

Slapeloosheid
‘Ik hoorde dat er ontzettend veel slechte slapers zijn. Dat overkomt ook hardwerkende mensen die daardoor heel weinig uren maken en veel stress hebben omdat ze hun werk niet volhouden. Daarop ben ik me gaan verdiepen in slapeloosheid. Al snel ontstond het idee voor een serie. Het onderwerp is maatschappelijk relevant, maar qua beeld is het ook interessant. Want hoe ziet hun nacht eruit? Wat doen ze? Hun trieste verhalen raakten me en dat resulteerde in de tentoonstelling Insomnia in Museum de Fundatie.’

Old Love
‘Bladerend door magazines zag ik alleen maar jonge mooie mensen. Vooral wanneer het over seksualiteit ging. Opeens dacht ik: dat gaat toch niet over als je ouder wordt? Het lijkt alsof we geen beelden van oudere mensen en hun seksualiteit willen zien. Dat taboe wilde ik met mijn project Old Love doorbreken. Museum Hilversum vond het een interessant plan, dus ik kon aan de slag. Wel wist ik meteen: ik moet de ouderen zo mooi mogelijk fotograferen, want anders willen andere mensen daar niet naar kijken. Ik heb daar veel fijne reacties op gehad.’

Imaginary documentary
‘Ik deed een workshop bij fotograaf Matt Black bij Magnum in Parijs. Destijds was ik bezig met het project over armoede en hij had een soortgelijk project gedaan in Amerika. We raakten in gesprek over wat ik nu eigenlijk ben als maker. In Nederland wordt vaak in hokjes gedacht. Je bent journalist, kunstenaar of een gewone fotograaf. Ik heb van alle drie iets. Verhalen spelen vaak een belangrijke rol maar ik speel ook met beelden door bijvoorbeeld te stileren. Samen kwamen we uit op de term imaginary documentary. Dat past me goed. Mijn werk is maatschappelijk betrokken en ook deels verzonnen.’

Lachen
‘Geforceerd lachen voor de foto is niet zo interessant. Dat wordt eigenlijk altijd nep. Daar vertel je niks mee. Tegen bijna iedereen die ik portretteer vertel ik meteen dat ze van mij niet hoeven te lachen. Vrijwel altijd zie ik dan opluchting en ontspanning. Je gaat de mens veel meer zien als iemand niet lacht.’

Bekende Nederlanders
‘Mensen met sterallures kom ik zelden tegen. Van de meer dan honderd bekende Nederlanders die ik heb gefotografeerd waren er 95 heel prettig om mee te werken. Inmiddels weet ik heel goed hoe ik mensen moet benaderen en dat helpt. Vroeger was ik nog weleens te stil achter de camera, dan werd zo’n shoot ongemakkelijk. Nu kom ik enthousiast binnen en nodig ik mensen uit om samen een creatief proces in te gaan. Je ziet dat die benaderingswijze heel bepalend is voor het vervolg. De geportretteerden krijgen er dan zelf ook zin in. En daar word ik weer blij van.’

Tarieven
‘Als je alleen voor kranten en tijdschriften werkt is het moeilijk om een normaal inkomen te verdienen. Voor de meeste fotografen is het nodig om andere inkomstenbronnen te vinden. Om die reden doe ik ook commerciële opdrachten. Maar ik vind het werken voor kranten het allerleukst, dus die twee moeten in balans zijn. Wel probeer ik er bij media zoveel mogelijk uit te halen. Door bijvoorbeeld budget te vragen voor stylisten of een mooie locatie.’

Vrijheid
‘Ik ben zo dankbaar dat ik dit vak mag uitoefenen. Het geeft me zoveel levensvrijheid. Ik mag onderwerpen onderzoeken die ik interessant vind, krijg bij vrijwel al mijn opdrachtgevers creatieve vrijheid en kan mijn tijd zelf indelen. Door dat mooie leven voel ik wel een bepaalde verantwoordelijkheid naar anderen. Er zijn zoveel mensen in Nederland die het minder hebben. Of dat nu gaat om hun gezondheid of hun financiële situatie. Ik heb het geluk dat ik mooie dingen mag maken maar vind het belangrijk dat ik de juiste verhalen vertel. Ik wil als fotograaf iets meegeven aan anderen.’ 

De expositie Pretty Dark is nog tot en met 4 mei 2025 te zien in museum Flehite in Amersfoort.