AI-Media Journaal: Tien AI-tips die je gelijk kunt toepassen
Om de twee weken maakt Nele Goutier voor Villamedia een nieuwsbrief met de belangrijkste én leukste ontwikkelingen op het gebied van AI binnen de journalistiek. In dit artikel lees je enkele onderdelen uit haar meest recente nieuwsbrief.
Lees en abonneer je hier op de AI-substack van Villamedia!
Aan de lopende band verschijnen er rapporten over AI en media – vaak boordevol statistieken, afwegingen en nieuwe vragen. Hartstikke belangrijk, maar soms is gericht advies ook welkom. Dat is precies wat de toolkit Talking About AI van Poynter, Mediawise en Associated Press biedt. Direct toepasbare tips ingedeeld in drie categorieën: AI begrijpelijk maken, transparantie over AI-gebruik, en het actief betrekken van je publiek bij keuzes rondom AI. Hier komen ze:
1. Begin bij de impact – niet bij de technologie
Leg allereerst uit waarom AI belangrijk is voor je verhaal. Mensen slaan sneller aan op de concrete impact dan op technische uitleg. Dat de gemeente een algoritme gebruikt om fraude te voorspellen? Het zal wel. Maar dat jij wellicht eerder verdacht wordt van fraude omdat je alleenstaande moeder bent.. dat komt binnen.
2. Vermijd jargon – of leg het meteen uit
Gebruik je toch een technische term – large language model of deep learning? Geef meteen een korte, heldere uitleg. Zorg dat je consequent bent in de terminologie die je gebruikt. Je kunt daarvoor een glossary toevoegen aan je website. De gids geeft zelf gelijk het goede voorbeeld.
3. Vertel liever wat een AI-tool doet dan hoe hij dat doet
En hou het zo concreet mogelijk.
4. Vergelijk AI met iets wat iedereen kent
“Denk aan een keukenmachine: je stopt er ingrediënten in (je input: data), kiest een programma (algoritme) en hij maakt er een soep of smoothie van (je output: een tekst, beeld of data-analyse).”
5. Meld expliciet dat AI niet vergelijkbaar is met mensen
Vermijd uitspraken als “de AI denkt dat…” en wees duidelijk over de grenzen van AI. AI is niet menselijk en denkt ook niet als een mens. Door dat goed uit te leggen voorkom je verwarring over wat AI wel en niet kan.
6. Wees duidelijk over de manier waarop je AI inzet
Laat weten of en hoe je AI gebruikt hebt in je verhaal - bijvoorbeeld bij transcriptie, research of beeldgeneratie – en benoem ook duidelijk wat je rol als mens was.
“Een redacteur deed de research voor dit artikel; bij de opzet van het verhaal heeft hij gebruikt gemaakt van AI; vervolgens heeft de redacteur deze opzet uitgewerkt tot een artikel, dat gecheckt is door een ervaren eindredacteur.”
7. Maak AI-gebruik visueel herkenbaar
Om lange uitlegalinea’s te voorkomen, kan beeld helpen. Gebruik icoontjes voor verschillende AI-toepassingen, met kleuren die de mate van AI-inmenging aanduiden en grafische explainers om het proces in beeld te brengen.
8. Eén is geen: laat je publiek zien hoe je verificatiestappen doorloopt
Neem je publiek mee door de stappen die je zet, gebruik voorbeelden en benoem waaraan je als journalist AI-gebruik herkent. Ook goed om te laten zien dat je de context altijd meeneemt, dat fakedetectietools niet goed genoeg zijn om er blind op te vertrouwen en dat je daarom nooit focust op één enkele verificatietechniek.
9. Nodig je publiek uit vooral zelf ook kritisch te denken
Bijvoorbeeld in wekelijkse socialmediachallenges waar je publiek nepcontent moet spotten of live sessies op sociale media waar je met je gebruiker in gesprek gaat over het herkennen van AI-gegenereerde verhalen.
10. Zorg dat je op de hoogte bent van het niveau en de behoeften van je publiek
Bijvoorbeeld door in quizvragen te onderzoeken wat je publiek begrijpt van AI-begrippen,door reacties op sociale media te analyseren of focusgroepen te organiseren. En idealiter: een combinatie van dat alles. De gids denkt verschillende strategieën voor je uit, dus lees vooral verder.
Praat mee